Strona główna › Kompendium › Duchy i bóstwa › Elokwencja Bragiego: poezja, przysięgi i boskie natchnienie

Elokwencja Bragiego: poezja, przysięgi i boskie natchnienie

Bragi jest nordyckim bogiem poezji, muzyki i elokwencji, boskim skaldem Asów oraz patronem poetów, mówców i muzyków.

Pochodzenie i mitologia

Bragi jest naczelnym skaldem Asów, boskim uosobieniem poezji, muzyki i elokwencji w mitologii nordyckiej. Jego imię jest nierozerwalnie związane z tą funkcją i wywodzi się ze staronordyckiego słowa bragr, oznaczającego poezję lub to, co najprzedniejsze i najszlachetniejsze w sztuce wymowy. Jako nadworny poeta Asgardu pełni rolę nie tylko dostarczyciela rozrywki, lecz także postaci o doniosłym znaczeniu kulturowym i duchowym: uwiecznia czyny bogów i bohaterów w nieprzemijających strofach. Dzięki jego obecności pamięć o historii trwa, mądrość jest przekazywana, a uroczyste chwile zyskują należną im powagę i piękno. Uosabia cywilizującą moc sztuki oraz inteligencję wyrażającą się w trafnie dobranych słowach.

Pochodzenie Bragiego przedstawiono w zachowanych źródłach z pewną dozą niejednoznaczności, co jest częstym zjawiskiem w mitologii nordyckiej. XIII-wieczny islandzki uczony Snorri Sturluson w swojej Eddzie prozaicznej podaje, że Bragi jest synem Odyna. Takie pochodzenie mocno wiąże go z głównym kręgiem Asów i odpowiada dziedzinom Odyna: mądrości, natchnieniu oraz magicznej mocy run i języka. Związek ten sugeruje, że poetycki talent Bragiego nie jest zwykłą zdolnością, lecz boskim dziedzictwem — szczególnym przejawem rozległego umysłu Wszechojca. Bragi jest mężem bogini Iðunn, strażniczki jabłek nieśmiertelności; ich związek poetycko łączy wieczne życie i witalność z nieprzemijającą sławą, jaką zapewnia mistrzowska poezja.

Istotnym aspektem tożsamości Bragiego jest jego możliwy związek z postacią historyczną. Pisma Snorriego wskazują na możliwe euhemeryczne pochodzenie tej postaci, łącząc boga Bragiego z norweskim poetą dworskim z IX wieku, Bragim Boddasonem, znanym jako Bragi Stary. Ten historyczny skald należał do najwcześniejszych poetów, których znamy z imienia, a jego twórczość cieszyła się wielkim uznaniem. Możliwe, że sława śmiertelnego poety była tak wielka, iż z czasem, w opowieściach i zbiorowej pamięci, wyniesiono go do rangi boga, czyniąc z niego archetyp wszystkich późniejszych skaldów. Taka interpretacja nie umniejsza jego boskości, lecz ukazuje, jak głębokim szacunkiem ludy nordyckie darzyły poezję i jak wysoko ceniły jej najwybitniejszych twórców, uznając ich za godnych miejsca wśród bogów. W tym ujęciu Bragi jest zarówno boskim przewodnikiem, jak i praojcem poetyckiego rzemiosła.

Symbole i ikonografia

Ikonografia Bragiego wiąże się z jego funkcją boskiego mówcy i poety. Choć zachowało się niewiele przedstawień w starożytnej sztuce, opisy tekstowe pozwalają wyraźnie określić jego atrybuty symboliczne. Najczęściej przedstawia się go z długą, rozwianą brodą, która w kulturze nordyckiej tradycyjnie symbolizowała wiek, mądrość i godność. Cecha ta wyróżnia go jako czcigodnego i szanowanego nestora wśród bogów — postać, której słowa mają wagę doświadczenia i głębokiej wiedzy. Bogowie zasięgają jego rady i darzą jego wypowiedzi szacunkiem, a broda stanowi widoczny znak jego autorytetu w boskim zgromadzeniu.

Być może najpotężniejszym symbolem związanym z Bragim są runy wyryte na jego języku. W Poetic Edda, w poemacie Sigrdrifumal, pojawia się ten szczegół w wyliczeniu miejsc, w których zapisano potężne runy. Obraz ten dobitnie wyraża przekonanie, że mowa Bragiego nie jest zwyczajna — nasycona jest magiczną mocą i mocą sprawczą. Runy symbolizują podstawowe budulce języka i kosmicznego porządku, a ich obecność na jego języku wskazuje, że jego poezja i wypowiedzi mogą kształtować rzeczywistość, przynosić sławę i magiczną mocą utrwalać pamięć. Jego słowa nie tylko opisują, lecz także stwarzają — potrafią powoływać do istnienia honor i ład.

Innym ważnym przedmiotem związanym z Bragim jest ceremonialny kielich lub róg do picia, zwany bragarfull, czyli „kielichem Bragiego”. Było to wyjątkowe naczynie z miodem pitnym lub piwem, nad którym podczas ważnych uczt składano uroczyste przysięgi. Wypijając z niego, dana osoba ślubowała dokonać wielkiego czynu, często wznosząc toast ku czci szanowanego przodka lub wodza, a w wymiarze duchowym — samego Bragiego. Kielich symbolizuje zatem obietnice, prawdę i wiążącą moc wypowiedzianego słowa. Harfa lub lira to częsty i zrozumiały współczesny atrybut bóstwa patronującego bardom, jednak najważniejszymi symbolami dawnymi pozostają mądra broda Bragiego, święte runy na jego języku oraz ceremonialny róg przysiąg — wszystkie wskazują na jego władzę nad doniosłą mową, zdolną kształtować świat.

Dziedziny mocy i patronatu

Główną domeną Bragiego jest sztuka poezji, czyli skaldskap. Jest on boskim źródłem poetyckiego natchnienia, mistrzem złożonych miar wierszowych, kenningów i heiti, charakterystycznych dla poezji staronordyckiej. Jako patron jest życzliwym przewodnikiem skaldów, poetów i pisarzy — nie odległą muzą, lecz aktywnym partnerem w procesie twórczym. Obcowanie z Bragim oznacza poszukiwanie jasności myśli, precyzji języka oraz umiejętności splatania słów w formę zarazem piękną i pełną znaczenia. Jego wpływ pomaga opowiedzieć historię z kunsztem, oddać należną cześć czynom bohatera oraz przekazywać mądrość kolejnym pokoleniom w sposób trwały i łatwy do zapamiętania. Bragi włada strukturą języka i przepływem natchnienia, pomagając przekształcać surowe idee w dopracowane, potężne dzieła sztuki.

Poza poezją władza Bragiego rozciąga się na wszelkie formy elokwencji i oratorstwa. Jest patronem dyplomatów, przywódców oraz wszystkich, którzy posługują się językiem, by przekonywać, negocjować lub inspirować. W często pełnej sporów atmosferze dworu bogów, ukazanej w takich poematach jak Lokasenna, Bragi uosabia głos rozsądku i wyważonej odpowiedzi. Jego dar słowa pomaga budować porozumienie i podtrzymywać więzi społeczne w sali biesiadnej. Osoby szukające jego przewodnictwa mogą rozwijać umiejętność uczciwego i skutecznego przemawiania, prowadzenia trudnych rozmów z taktem oraz dobierania właściwych słów, by łagodzić konflikty i budować wzajemne zrozumienie. Bragi uczy, że największa siła często nie tkwi w przemocy, lecz w starannie dobranych i kunsztownie wypowiedzianych słowach.

Muzyka i pieśń również należą do domeny Bragiego. Choć źródła nordyckie kładą nacisk na słowo mówione, poezja w tej epoce była nierozerwalnie związana z wykonaniem muzycznym — często śpiewano ją lub wykonywano przy akompaniamencie instrumentu, takiego jak harfa czy lira. Bragiego można uznać za patrona barda w pełnym tego słowa znaczeniu — tego, który łączy melodię i wiersz, by poruszyć serca słuchaczy. Jego domena obejmuje rytm poematu, melodię pieśni oraz całe wykonanie, które ożywia opowieść. Jako sprzymierzeniec w rozwijaniu talentu prowadzi muzyków i autorów pieśni w poszukiwaniu harmonii dopełniających słowa oraz w doskonaleniu wykonań, które łączą głębię emocjonalną z kunsztem technicznym.

Święte zwierzęta, rośliny i przedmioty

W przeciwieństwie do bóstw związanych z nieokiełznaną przyrodą lub rolnictwem, Bragi nie jest w zachowanych przekazach silnie powiązany z konkretnymi świętymi zwierzętami ani roślinami. Jego domeną jest przede wszystkim kultura ludzka, wielka sala biesiadna i wyrafinowane sztuki cywilizacji. Jego świętość wyraża się nie w świecie roślin ani zwierząt, lecz w kunsztownie wykonanych przedmiotach i poświęconych substancjach wykorzystywanych podczas wspólnych obrzędów. Jego obecność najpełniej odczuwa się tam, gdzie ludzie gromadzą się, by dzielić się opowieściami, składać zobowiązania i świętować wspólną tożsamość poprzez uporządkowaną i kunsztowną ekspresję.

Najważniejszym świętym przedmiotem związanym z Bragim jest wspomniany wcześniej bragarfull — obrzędowe naczynie używane do wznoszenia toastów i składania przysiąg. Mogła to być zdobiona róg z wołu lub tura albo starannie wykonany drewniany bądź metalowy kielich. Sam przedmiot staje się święty dzięki swojej funkcji w obrzędzie. Róg łączy rytuał ze światem przyrody i pasterskimi podstawami społeczeństwa, natomiast kunsztownie wykonany kielich świadczy o umiejętnościach rzemieślnika, podobnie jak kunszt poety ujawnia się w jego twórczości. Naczynie mieści święty napój, zazwyczaj miód pitny lub piwo, które samo jest owocem przemiany — miodu i wody w miód pitny, ziarna w piwo. Proces ten odzwierciedla sztukę poety, który przekształca codzienne wydarzenia i surowe emocje w wzniosłe strofy.

To, co zawiera bragarfull, ma zatem kluczowe znaczenie dla zrozumienia sfery wpływów Bragiego. Szczególne znaczenie ma miód pitny, „nektar poetów”, który według mitów powstał z krwi mędrca Kvasira i jest źródłem wszelkiej poetyckiej inspiracji. Przewodnicząc obrzędowi z użyciem miodu pitnego, Bragi umożliwia bezpośredni kontakt z tym źródłem twórczości. Z kolei piwo warzone ze zboża symbolizuje obfitość plonów i stanowi podstawę życia wspólnoty. Ofiarowanie tych napojów lub spożywanie ich w kontekście obrzędowym oznacza obcowanie z samymi substancjami inspiracji i braterstwa, dzięki czemu akt ten staje się uczestnictwem w zasadach, które ucieleśnia Bragi.

Główne mity i opowieści

Charakter Bragiego ukazują jego najważniejsze wystąpienia w poematach eddyjskich, w których niezmiennie pełni rolę stabilizującej i szlachetnej siły w społeczności bogów. Jego opowieści dotyczą nie tyle bohaterskich walk, ile obowiązków społecznych, dyplomacji i potęgi kunsztownej mowy.

Konfrontacja w Lokasenna

W poemacie Lokasenna (Kłótnia Lokiego) Loki wtargnął na ucztę bogów i rozpoczął systematyczny, słowny atak na każdego z obecnych bóstw. Gdy skierował obelgi pod adresem Bragiego, szydząc z jego odwagi i pozycji, odpowiedź Bragiego stała się wzorem powściągliwości i godności. Zamiast od razu dać się sprowokować, najpierw próbował załagodzić sytuację, składając uroczystą propozycję pokoju. Ofiarował Lokiemu swój miecz, konia i naramienną obręcz, by ten zaprzestał zakłócających ucztę oszczerstw. Ten gest podkreśla jego rolę rozjemcy i dyplomaty, który przedkłada harmonię biesiadnej sali nad osobistą dumę. Dopiero gdy Loki odrzucił propozycję i nadal obrażał żonę Bragiego, Iðunn, Bragi ostrzegł go, że gdyby nie znajdowali się w miejscu objętym prawem azylu, kazałby ściąć mu głowę. Pokazuje to, że jego pacyfizm nie wynika z tchórzostwa, lecz z głębokiego poszanowania zasad społecznych i upodobania do słów zamiast przemocy. Jego mądrość polega na tym, że wie, kiedy i jak używać jednego i drugiego.

Powitanie poległych w Walhalli

W poematach skaldycznych, takich jak Eiriksmal i Hakonarmal, opisujących przyjęcie poległych królów w Walhalli, Bragi odgrywa kluczową rolę. Na polecenie Odyna to właśnie Bragi wychodzi na spotkanie przybywającego bohatera. Jest mistrzem ceremonii w zaświatach — to on potrafi wymownie powitać szlachetnego ducha i wyrazić, dlaczego zasługuje on na to, by dołączyć do Einherjarów. W Hakonarmal Bragi pyta Odyna, dlaczego pozwolił polec w bitwie tak godnemu królowi jak Hakon Dobry. Nie kwestionuje w ten sposób władzy Odyna, lecz podkreśla wartość poległego, ukazując śmierć króla jako wielki zysk dla Asgardu. Rola ta ugruntowuje jego funkcję jako rozjemcy w sprawach sławy (domr) i głosu, który na wieczność potwierdza bohaterskie dziedzictwo.

Runy mocy

Poemat Sigrdrifumal opisuje ezoteryczną wiedzę, którą walkiria Sigrdrifa dzieli się z bohaterem Sigurdem. Wyjaśnia magiczne zastosowanie run, wymieniając różne powierzchnie, na których należy je ryć, aby uzyskać określone skutki. Wśród nich wskazuje, że runy ryje się „na języku Bragiego”. Ta krótka, lecz doniosła wzmianka bezpośrednio łączy Bragiego z mistyczną mocą alfabetu runicznego. Sugeruje, że jego mowa jest nie tylko wymowna, lecz także magicznie skuteczna i zdolna kształtować świat. Jego słowa są budowane z samych symboli, które odzwierciedlają siły kosmiczne, dzięki czemu staje się on za pośrednictwem języka kanałem magii twórczej i porządkującej.

Kult, świątynie i miejsca święte

W źródłach archeologicznych i historycznych nie ma wyraźnych świadectw powszechnego, publicznego kultu Bragiego, obejmującego poświęcone mu świątynie lub sanktuaria pod gołym niebem. W odróżnieniu od głównych bóstw, takich jak Thor, Odin czy Freyr, będących opiekunami całych społeczności i mających znaczące ośrodki kultu, kult Bragiego wydaje się bardziej wyspecjalizowany i związany z określonymi kontekstami społecznymi. Jego świętym miejscem nie był leśny gaj ani ołtarz na szczycie wzgórza, lecz wielka sala wodza — centrum nordyckiego życia społecznego, politycznego i kulturalnego.

W hali wymierzano sprawiedliwość, zawierano sojusze i — co najważniejsze — występował skald. Właśnie w tej przestrzeni dzielono się poezją, recytowano historię oraz tworzyło i nadawało sławę. W tym sensie każda hala, w której oddawano cześć skaldowi i zapewniano mu miejsce do występu, była w istocie miejscem poświęconym Bragiemu. Wysokie miejsce wodza oraz przestrzeń przed nim, gdzie stawał poeta, stawały się ogniskiem sił, którymi włada Bragi. Cześć dla Bragiego wyrażano poprzez szacunek okazywany jego śmiertelnym odpowiednikom — skaldom, których często nagradzano hojnymi darami i zaszczytnymi stanowiskami na dworze.

Główny obrzęd związany z Bragim — składanie przysięgi nad bragarfull — dodatkowo osadza jego kult w kontekście wspólnej uczty. Ten rytuał, często odprawiany podczas świąt sezonowych, takich jak Yule, przemieniał ucztę w święte wydarzenie. Złożenie uroczystej, publicznej obietnicy podnosiło zgromadzenie z rangi zwykłego posiłku do chwili głębokiego zobowiązania społecznego i duchowego. Dlatego, choć nie zachowały się ruiny „Świątyni Bragiego”, przyzywano jego obecność i czczono jego zasady podczas niezliczonych uczt i oficjalnych zgromadzeń w całym świecie nordyckim, dzięki czemu jego kult pozostawał żywą, zintegrowaną częścią najważniejszych instytucji społecznych.

Rytuały i ofiary

Rytuały poświęcone Bragiemu koncentrują się na sile wypowiadanych słów i twórczej ekspresji. Najważniejszym historycznym obrzędem jest użycie bragarfull. Podczas uroczystej uczty (sumbel lub drykkja) napełniano specjalny kielich poświęconym napojem. Gdy podawano go dalej, jeden z uczestników wstawał, wznosił toast i składał wiążącą przysięgę podjęcia w przyszłości ważnego działania. Obrzęd ten często nazywano heitstrenging. Nie była to zwykła obietnica, lecz święta więź, której świadkami byli członkowie wspólnoty i bogowie, a boskim patronem był Bragi. Odprawienie tego rytuału stanowiło akt oddania czci Bragiemu poprzez bezpośrednie wejście w jego domenę — pełną mocy mowę, która kształtuje świat.

Osoby pragnące oddać cześć Bragiemu powinny składać ofiary odpowiadające jego naturze mistrza rzemiosła i natchnienia. Najwłaściwszą ofiarą jest samo tworzenie. Napisanie wiersza lub opowiadania, skomponowanie utworu muzycznego czy wygłoszenie przemyślanej przemowy może być aktem oddania poświęconym Bragiemu. Najważniejsze są jakość dzieła i intencja, z jaką powstało: starannie dopracowany utwór stworzony z uwagą i szczerością stanowi głęboki wyraz czci. Takie podejście ujmuje tę relację jako partnerstwo: praktykujący doskonali swoje umiejętności pod natchnionym przewodnictwem Bragiego, a gotowe dzieło ofiarowuje mu z wdzięcznością.

Odpowiednie są również bardziej namacalne ofiary. Dobrej jakości napoje, zwłaszcza wysokogatunkowy miód pitny lub piwo rzemieślnicze, można wylać w libacji, recytując poezję lub wypowiadając słowa pochwały. Gest ten bezpośrednio nawiązuje do rytuału bragarfull i podkreśla związek między natchnieniem a tymi świętymi napojami. Odpowiednimi ofiarami mogą być także piękne przedmioty wykonane kunsztowną techniką, zwłaszcza związane z pisaniem lub muzyką — na przykład rzemieślniczy atrament, dobre pióro, ręcznie wykonany dziennik czy struny do instrumentu. Przedmioty te oddają cześć narzędziom sztuk, którymi włada Bragi, i symbolizują zobowiązanie do ich praktykowania z oddaniem i umiejętnością.

Wpływ historyczny

Historyczne znaczenie Bragiego najlepiej zrozumieć przez pryzmat kluczowej roli skalda w społeczeństwach nordyckich i islandzkich. Skaldowie byli kimś znacznie więcej niż zwykłymi artystami zapewniającymi rozrywkę — w kulturze opartej na przekazie ustnym strzegli historii, genealogii i mitologii. Ich kunsztowna poezja była narzędziem służącym pamięci: dzięki niej czyny królów i mądrość wieków zachowywano z wiernością i artyzmem. Bragi, jako ich boski archetyp, uosabia ogromną wagę kulturową przypisywaną tej profesji. Jego postać odzwierciedla społeczne przekonanie, że silna kultura opiera się na silnej narracji, a ci, którzy ją kształtują, dysponują ogromną władzą.

Siła skalda tkwiła w jego zdolności kształtowania domr — reputacji człowieka i osądu o nim po śmierci. Dziedzictwo króla zależało niemal całkowicie od pieśni układanych na jego cześć. Pochwalny wiersz cenionego skalda mógł zapewnić swego rodzaju nieśmiertelność, podczas gdy jego milczenie lub nagana mogły skazać władcę na zapomnienie. Czyniło to ze skalda wpływową postać polityczną, o której przychylność zabiegali wodzowie i królowie. Bragi, jako bóg poezji, symbolizuje zatem moc tworzenia lub niszczenia reputacji za pomocą słów. Jego mitologiczna rola polegająca na witaniu bohaterów w Valhalli jest boskim urzeczywistnieniem ziemskiej funkcji skalda: oficjalnego uznawania zasług i zapewniania im nieśmiertelnej sławy.

Euhameryzacyjny związek z dziewięciowiecznym poetą Bragim Boddasonem pozwala również lepiej zrozumieć historyczne znaczenie Bragiego. Fakt, że śmiertelny poeta mógł być darzony tak wielką czcią, iż być może zlał się w pamięci z postacią boga, wiele mówi o szacunku, jakim otaczano poetyckie rzemiosło. Sugeruje to, że boskiego natchnienia nie postrzegano jako abstrakcyjnego pojęcia, lecz jako namacalną siłę, która mogła przejawić się w człowieku tak potężnie, że stawał się on synonimem samej boskiej zasady. Wpływ Bragiego świadczy zatem o kulturze, która język i poezję uważała nie za sztukę służącą ozdobie, lecz za fundamentalne filary porządku społecznego, pamięci i rzeczywistości duchowej.

Współczesne interpretacje i praktyka

We współczesnym heathenizmie i nordyckim politeizmie Bragi jest czczony jako ważny przewodnik w dzisiejszym świecie. W epoce przesyconej informacjami i błyskawiczną komunikacją jego domeny — elokwencja, prawdomówność i przemyślana wypowiedź — są aktualne jak nigdy dotąd. Współcześni wyznawcy zwracają się do Bragiego jako patrona wszystkich twórców zawodowo posługujących się językiem: pisarzy, dziennikarzy, muzyków, autorów tekstów piosenek, mówców, nauczycieli, a nawet programistów tworzących elegancki kod. Postrzega się go jako życzliwe źródło natchnienia, partnera pomagającego przezwyciężyć blokadę twórczą, doskonalić warsztat oraz znaleźć najskuteczniejszy i najbardziej etyczny sposób przekazania myśli.

Praktyki dewocyjne związane z Bragim często polegają na włączaniu rytuału w proces twórczy. Pisarz może rozpocząć pracę od zapalenia świecy i wypowiedzenia kilku słów ku jego czci, prosząc o jasność myśli i natchnienie. Muzyk może skomponować nową melodię jako bezpośrednią ofiarę. Pracę nad redakcją i poprawkami, staranny dobór właściwego słowa czy nuty, postrzega się jako formę oddania zasadzie mistrzowskiego rzemiosła, którą uosabia Bragi. Jego wskazówek poszukuje się nie po to, by doznać nagłego, niewymagającego wysiłku przebłysku geniuszu, lecz by zyskać dyscyplinę i mądrość potrzebne do przekształcenia dobrego pomysłu w wybitne dzieło sztuki.

Ponadto związek Bragiego z przysięgami i dyplomacją nabrał nowego znaczenia. Przyzywa się go, prosząc o wskazówki dotyczące prawości osobistej, by pomagał zachować zgodność między słowami a czynami i dotrzymywać obietnic. Praktykujący mogą zwracać się do niego przed trudnymi rozmowami, rozmowami kwalifikacyjnymi lub wystąpieniami publicznymi, prosząc o umiejętność spokojnego, jasnego i przekonującego wyrażania myśli. W tym kontekście Bragi jest nauczycielem konstruktywnej komunikacji: pomaga budować porozumienie i rozwiązywać konflikty w dialogu, a nie poprzez agresję. Przypomina, że słowa mają moc kształtowania rzeczywistości, i jest mądrym przewodnikiem, który uczy, jak odpowiedzialnie korzystać z tej mocy.

Pytania czytelników dotyczące tej kategorii

Kim jest Bragi w mitologii nordyckiej?

Bragi jest nordyckim bogiem poezji, muzyki i elokwencji. Pełni funkcję naczelnego skalda (poety) Asów w Asgardzie i jest czczony jako boski patron wszystkich, którzy praktykują sztukę słowa i pieśni.

Kim jest żona Bragiego?

Żoną Bragiego jest bogini Iðunn. To ona strzeże świętych jabłek, które zapewniają bogom nieśmiertelność i wieczną młodość, a ich małżeństwo symbolizuje związek wiecznego życia z nieprzemijającą sławą, jaką zapewnia poezja.

Czym jest Bragarfull?

Bragarfull, czyli „Puchar Bragiego”, był specjalnym rogiem lub naczyniem do picia używanym podczas uroczystych uczt. Składano nad nim podniosłe, wiążące przysięgi dokonania wielkiego czynu, dzięki czemu akt ten stawał się świętym obrzędem, któremu świadkowała wspólnota i któremu duchowo przewodniczył Bragi.

Jak współcześnie oddaje się cześć Bragiemu?

Współcześni wyznawcy rodzimowierstwa germańskiego i politeiści czczą Bragiego jako przewodnika w twórczych przedsięwzięciach i sztuce komunikacji. Oddają mu cześć poprzez akty twórcze, takie jak pisanie poezji lub komponowanie muzyki, składanie w ofierze szlachetnych trunków, na przykład miodu pitnego, oraz doskonalenie wymownej, prawdomównej i dyplomatycznej mowy.

  • English
  • Español
  • Português
  • Français
  • Deutsch
  • Italiano
  • Nederlands
  • Română
  • Norsk
  • Svenska
  • Русский
  • Türkçe
  • العربية
  • 中文
  • 日本語
  • 한국어
  • हिन्दी
  • বাংলা
  • ਪੰਜਾਬੀ